महामारी

.            *महामारी*

गाव गाठण्यासाठी सगळे धडपडत होते

पोटाची खळगी भरण्याचा

भरवसा असलेली मशिनेच बंद झालीत

या शहरातली नि वस्तीतलीही

मजूर, कारागीर, कामगार 

जमेल तितकं सामान आणि 

असतील सोबत तर बायको-मुले घेऊन

जिथून तोडली होती नाळ जगण्यासाठी

जीव गुंतलेलाच होता त्या

एकर-दोन एकर, बिगाभर जमिनीत

पेरणीपासून खळ्यापर्यंतचा प्रवास

ज्वारी-बाजरी, भात-मका, गहू-हरभरा

निंदणी-खुरपणी, पैरा-वाटण्या, 

तंटा-बाचाबाची, हातघाई-हाणामारी

कधी सग्यांसोबत, तर कधी परक्याबरोबर

दाराघरांत-रानामाळात-लग्नमंडपात 

दुष्काळ-महापुरातही

दादा-अण्णा, बापू-अप्पांनी

केलेली मध्यस्ती आणि दिलजमाई

जिथून तोडली होती नाळ जगण्यासाठी

नाहीतर इथं सलाईनवरचे मढी होऊन

टाचा घासत तडफडण्यापेक्षा 

लाख बरे !

नुकतीच रुजत आलेली

सगळी पाळंमुळं तोडून चाललेत 

"मायभूमीतल्या मातीतच सोडू

अखेरचा श्वास" या निर्धाराने.

                            *रमेश*

_(गुलज़ार यांच्या 'महामारी'चा मुक्तानुवाद)